تکنیک تاپسیس (TOPSIS)

روش های تصمیم گیری

انتخاب یک روش تصمیم گیری چند معیاره مناسب (MADM) برای ارائه راه حلی برای یک مشکل MADM معین، همیشه تلاشی چالش برانگیز است. چالش برای شرایطی که برای یک مشکل MADM خاص چندین روش MADM با درجه مناسبی مشابه وجود دارد.

تکنیک اولویت سفارش بر اساس شباهت به راه حل ایده آل (TOPSIS) و نوع غالب آن روش های اصلاح شده TOPSIS دو روش بسیار مشابه هستند که برای یک نوع از مسائل MADM قابل استفاده هستند.

انتخاب یک روش تصمیم گیری چند ویژگی مناسب (MADM) برای یک مسئله MADM معین، همیشه یک کار چالش برانگیز است [۱]. نیاز به مقایسه ای برای روش ها در طول انتخاب در مطالعات مختلف [۲-۴] برجسته شده است.

تاپسیس

در حوزه MADM، تکنیک اولویت سفارش بر اساس شباهت به راه‌حل ایده‌آل (TOPSIS) [5،۶] به دلیل سادگی و مفهوم اساسی آن که بهترین راه‌حل نزدیک‌ترین راه‌حل به مثبت‌ترین راه‌حل است،

راه حل ایده آل و دورتر از راه حل ایده آل منفی. گونه‌ای از TOPSIS به نام TOPSIS اصلاح‌شده با فرآیند استخراج وزن هدف مبتنی بر آنتروپی با این استدلال که وزن ذهنی ممکن است همیشه امکان‌پذیر نباشد و وزن ویژگی متفاوت از TOPSIS در هنگام حل مسائل MADM اعمال می‌شود، توسعه یافت [۷].

هم TOPSIS و هم TOPSIS اصلاح شده برای حل مسئله MADM توسط محققان و پزشکان مختلف استفاده شده است. TOPSIS به طور گسترده با بیش از ۱۳۰۰۰ استناد [۸] برای مسئله MADM عملی به دلیل پایه ریاضی صحیح، سادگی و سهولت کاربرد آن استفاده شده است [۹].

تاپسیس الهام‌بخش بسیاری از روش‌های جدید و تحلیل تطبیقی ​​بر اساس آن است [۱۰،۱۱] و یکی از روش‌های اساسی MADM محسوب می‌شود.

تاپسیس به طور گسترده در زمینه هایی مانند تصمیم گیری خرید و انتخاب ارائه دهنده برون سپاری [۱۲،۱۳]، تصمیم گیری در تولید [۱۴،۱۵]، تجزیه و تحلیل عملکرد مالی [۱۶]، ارزیابی کیفیت خدمات [۱۷]، برنامه های کاربردی انتخاب آموزشی [۱۸] استفاده شده است. انتخاب فناوری [۱۹]، انتخاب مواد [۲۰]، انتخاب محصول [۲۱]، ارزیابی استراتژی [۲۲] و برنامه ریزی مأموریت حیاتی [۲۳].

با نزدیک به ۱۰۰۰ نقل قول [۲۴]، TOPSIS اصلاح شده برای مطالعات تطبیقی ​​در تخمین وزن ویژگی ها [۲۵] و توسعه شاخص ترکیبی هدف [۲۶] استفاده شده است. این مطالعه همچنین در مدیریت منابع [۲۷]، انتخاب نرم افزار [۲۸]، ارزیابی محیطی [۲۹]، ارزیابی پایداری [۳۰،۳۱]، انتخاب مواد [۳۲]، انتخاب ماشین [۳۳]، ارزیابی فناوری [۳۴]، کاربرد دارد.

تاپسیس یکی از روش های اساسی در حوزه MADM است و در کاربردها و به عنوان پایه ای برای توسعه روش های متعدد بسیار محبوب بوده است.

تاپسیس اصلاح شده [۷] که همچنین بر اساس روش TOPSIS ساخته شده است، به دلیل استفاده جدید از فرآیند استخراج وزن هدف بر اساس نظریه آنتروپی شانون [۳۹] محبوبیت برنامه را به دست آورد.

هم تاپسیس و هم تاپسیس اصلاح شده به مقادیر وزن مشخصه گسسته نیاز دارند که قبل از انجام محاسبات تعیین شوند. در TOPSIS، وزن منعکس کننده ترجیح نسبی تصمیم گیرنده از ویژگی ها است.

از سوی دیگر، در TOPSIS اصلاح‌شده، وزن‌های ویژگی بر اساس اهمیت مبتنی بر آنتروپی آنها استخراج می‌شوند. هر دوی این روش‌ها از اندازه‌گیری فاصله اقلیدسی یکسان استفاده می‌کنند، به جز زمانی که وزن مشخصه با راه‌حل ترکیب شود.

انتخاب بین این دو روش برای تصمیم گیرندگان بسیار چالش برانگیز است به دلیل شباهت بسیار زیاد آنها بین آنها در ساختارهای ریاضی و کاربرد آنها برای حل مسائل مشابه MADM مانند برنامه مدیریت آب [۲۷،۴۰]، ارزیابی خطوط هوایی [۲۷,۴۰]. ۴۱،۴۲]، انتخاب تامین کننده [۴۳].

منابع

[۱] C.H. Yeh, A problem-based selection of multi-attribute decision-making methods, Int. Trans. Oper. Res. 9 (2) (2002) 169–۱۸۱٫
[۲] S. Chakraborty, C.-H. Yeh, A simulation based comparative study of normalization procedures in multiattribute decision making. in: Proceedings of the
۶th Conference on 6th WSEAS Int. Conf. on Artificial Intelligence, Knowledge Engineering and Data Bases, 2007.
[۳] S. Chakraborty, C.-H. Yeh, A simulation comparison of normalization procedures for TOPSIS, in: 2009 International Conference on Computers & Industrial
Engineering, IEEE, 2009.
[۴] S. Chakraborty, C.-H. Yeh, Comparison based group ranking outcome for multiattribute group decisions, in: 2012 UKSim 14th International Conference on
Computer Modelling and Simulation, IEEE, 2012.
[۵] C.L. Hwang, K. Yoon, Multiple Attribute Decision Making Methods and Applications, Springer, Berlin Heidelberg, 1981.
[۶] K.P. Yoon, C.-L. Hwang, Multiple Attribute Decision Making: An Introduction, Vol. 104, Sage publications, 1995.
[۷] H. Deng, C.-H. Yeh, R. Willis, Inter-company comparison using modified TOPSIS with objective weights, Comput. Op. Res. 27 (10) (2000) 963–۹۷۳٫
[۸] G. scholar, Google scholar – TOPSIS, 2021, [cited 2021 05/12/2021]; Available from: https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&q=Multiple+Attribute+Decision+Making+Methods+and+Applications&btnG=.
[۹] C.H. Yeh, The selection of multiattribute decision making methods for scholarship student selection, Int. J. Sel. Ass. 11 (4) (2003) 289–۲۹۶٫
[۱۰] E.K. Zavadskas, et al., Development of TOPSIS method to solve complicated decision-making problems—An overview on developments from 2000 to 2015, Int. J. Inf. Technol. Decis. Mak. 15 (03) (2016) 645–۶۸۲٫
[۱۱] T. Kuo, A modified TOPSIS with a different ranking index, European J. Oper. Res. 260 (1) (2017) 152–۱۶۰٫
[۱۲] C. Kahraman, et al., Information systems outsourcing decisions using a group decision-making approach, Eng. Appl. Artif. Intell. 22 (6) (2009) 832–۸۴۱٫
[۱۳] H.-J. Shyur, H.-S. Shih, A hybrid MCDM model for strategic vendor selection, Math. Comput. Model. 44 (7–۸) (۲۰۰۶) ۷۴۹–۷۶۱٫
[۱۴] V. Agrawal, V. Kohli, S. Gupta, Computer aided robot selection: the ‘multiple attribute decision making’approach, Int. J. Prod. Res. 29 (8) (1991) 1629–۱۶۴۴٫
[۱۵] C. Parkan, M.-L. Wu, Decision-making and performance measurement models with applications to robot selection, Comput. Ind. Eng. 36 (3) (1999) 503–۵۲۳٫
[۱۶] C.-M. Feng, R.-T. Wang, Considering the financial ratios on the performance evaluation of highway bus industry, Trans. Rev. 21 (4) (2001) 449–۴۶۷٫
[۱۷] M. Laroche, A. Mukherjee, P. Nath, An empirical assessment of comparative approaches to service quality measurement, J. Serv. Mark. (2005).
[۱۸] C. Nanayakkara, et al., Deciding discipline, course and university through TOPSIS, 2019, pp. 1–۱۶, Studies in Higher Education.
[۱۹] M.S. Khan, S.I.A. Shah, A. Javed, N.M. Qadri, N. Hussain, Drone selection using multi-criteria decision-making methods, in: 2021 International Bhurban
Conference on Applied Sciences and Technologies, IBCAST, IEEE, 2021, pp. 256–۲۷۰٫
[۲۰] S.J. Chede, B.R. Adavadkar, A.S. Patil, H.K. Chhatriwala, M.P. Keswani, Material selection for design of powered hand truck using TOPSIS, Int. J. Ind. Syst. Eng. 39 (2) (2021) 236–۲۴۶٫
[۲۱] E. Akgül, Bahtiyari, E.Kizilkaya. Aydoğan, H. Benli, Use of topsis method for designing different textile products in coloration via natural source madder, J.Nat. Fibers (2021) 1–۱۶٫
[۲۲] H. Ture, S. Dogan, D. Kocak, Assessing euro strategy using multi-criteria decision making methods: VIKOR and TOPSIS, Soc. Ind. Res. 142 (2) (2020) 645–۶۶۵٫
[۲۳] M. Tavana, A. Hatami-Marbini, A group AHP-TOPSIS framework for human spaceflight mission planning at NASA, Expert Syst. Appl. 38 (11) (2011) 13588–۱۳۶۰۳٫
[۲۴] G. scholar, Google scholar -modified TOPSIS, 2021, [cited 2021 05/12/2021];Available from: https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&q=
Inter-company+comparison+using+modified+TOPSIS+with+objective+weights&btnG=.
[۲۵] F. García, F. Guijarro, I. Moya, A goal programming approach to estimating performance weights for ranking firms, Comput. Oper. Res. 37 (9) (2010) 1597–۱۶۰۹٫
[۲۶] V. Liern, B. Pérez-Gladish, Building composite indicators with unweighted-TOPSIS, IEEE Trans. Eng. Manage. (2021).
[۲۷] S.G. Meshram, et al., Application of SAW and TOPSIS in prioritizing watersheds., Water Resour. Manag. (2020) 1–۱۸٫
[۲۸] H. Byun, K. Lee, A decision support system for the selection of a rapid prototyping process using the modified TOPSIS method, Int. J. Adv. Manuf. Technol. 26 (11–۱۲) (۲۰۰۵) ۱۳۳۸–۱۳۴۷٫
[۲۹] P. Zhou, B. Ang, K. Poh, Comparing aggregating methods for constructing the composite environmental index: An objective measure, Ecol. Econom. 59 (3) (2006) 305–۳۱۱٫
[۳۰] L. Zhang, et al., City sustainability evaluation using multi-criteria decision making with objective weights of interdependent criteria, J. Cleaner Prod. 131 (2016) 491–۴۹۹٫
[۳۱] A. Narayanan, M. Jenamani, B. Mahanty, Determinants of sustainability and prosperity in Indian cities, Habitat Int. 118 (2021) 102456.
[۳۲] A. Jahan, et al., A framework for weighting of criteria in ranking stage of material selection process, Int. J. Adv. Manuf. Technol. 58 (1–۴) (۲۰۱۲) ۴۱۱–۴۲۰٫
[۳۳] S. Özcan, A.K. Çelik, A comparison of TOPSIS, grey relational analysis and COPRAS methods for machine selection problem in the food industry of Turkey, Int. J. Prod. Manag. Eng. 9 (2) (2021) 81–۹۲٫
[۳۴] C. Lundgren, E. Turanoglu Bekar, M. Bärring, J. Stahre, A. Skoogh, B. Johansson, R. Hedman, Determining the impact of 5G-technology on manufacturing performance using a modified TOPSIS method, Int. J. Comput. Integr. Manuf. (2021) 1–۲۲٫
[۳۵] M. Zhou, et al., Evidential reasoning approach with multiple kinds of attributes and entropy-based weight assignment, Knowl.-Based Syst. 163 (2019) 358–۳۷۵٫
[۳۶] J.H. Dahooie, et al., An improved fuzzy MULTIMOORA approach for multicriteria decision making based on objective weighting method (CCSD) and its application to technological forecasting method selection, Eng. Appl. Artif. Intell. 79 (2019) 114–۱۲۸٫
[۳۷] B. Llamazares, Using interval weights in MADM problems, Comput. Ind. Eng. 136 (2019) 345–۳۵۴٫
[۳۸] C. Wang, G.G. Yen, F. Zou, A novel predictive method based on key points for dynamic multi-objective optimization, Expert Syst. Appl. (2021) 116127.
[۳۹] C.E. Shannon, A mathematical theory of communication, Bell Syst. Tech. J. 27 (3) (1948) 379–۴۲۳٫
[۴۰] A. Arabameri, et al., GIS-based groundwater potential mapping in shahroud plain, Iran. a comparison among statistical (bivariate and multivariate), data mining and MCDM approaches, Sci. Total Environ. 658 (2019) 160–۱۷۷٫
[۴۱] Y.-H. Chang, C.-H. Yeh, Evaluating airline competitiveness using multiattribute decision making, Omega 29 (5) (2001) 405–۴۱۵٫
[۴۲] E.K. Aydogan, Performance measurement model for turkish aviation firms using the rough-AHP and TOPSIS methods under fuzzy environment, Expert Syst. Appl. 38 (4) (2011) 3992–۳۹۹۸٫

 

محقق و تحلیلگر آماری؛ مسلط به اغلب نرم افزارهای آماری؛ سابقه بیش از 10 سال در خصوص تجزیه و تحلیل آماری و انجام کارهای پژوهشی

دیدگاه خود را بنویسید:

آدرس ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

سایدبار کشویی

اطلاعات تماس

اطلاعات تماس

اطلاعات تماس:
مهندس نازک تبار
تلفن :
09120487321-09370942358
 ایمیل :  
info@irstat.org
lisrel167@gmail.com